شیخ اعظم انصاری رحمه الله تعالی از بزرگان فقهاء شیعه بوده که به حق پایه های استوار علم اصول در این عصر مدیون اندیشه های اوست. در این نوشته مختصری از بیوگرافی ایشان را مطالعه می کنید


نام و نسب

نام: مرتضی انصاری

القاب: شیخ؛ شيخ اعظم؛ خاتمة الفقهاء و المجتهدين؛ استاذ الفقهاء و المجتهدين

ولادت: عید غدیر سال 1214 هجری قمری مصادف با 23 اردیبهشت 1179 هجری شمسی

مکان ولادت: شهر دزفول

پدر: شیخ محمّد امين (از علمای مذهب شیعه در سال 1248 هجری قمری خارج از دزفول در نزدیکی بابایوسف بمرض طاعون از دنیا رفتند)

مادر: دختر شیخ يعقوب فرزند شیخ احمد بن شیخ شمس الدین انصاری (زنی بسیار صالحه که در سال 1279 هجری قمری در نجف اشرف از دنیا رفتند)

نسب: نسب شیخ اعظم انصاری به جابر بن عبد الله انصاری صحابی معروف می رسد. 

فرزندان: دو دختر

وفات: شب هیجدهم جمادی الثانية سال 1281 هجری قمری مصادف با 27 آبان 1243 هجری شمسی

مکان وفات: نجف اشرف صحن مطهر حضرت مولی الموحّدين امير المؤمنين علي بن أبي طالب علیه آلاف التحيّة و الثناء

 

محل تحصیل

1. دزفول

2. کربلا

3. نجف اشرف

4. کاشان

 

اساتید

1. شیخ حسین انصاری دزفولی رحمه الله تعالی

 2. شريف العلماء مازندراني رحمه الله تعالی

 3. شيخ موسی کاشف الغطاء رحمه الله تعالی

 4. شیخ علی کاشف الغطاء رحمه الله تعالی

 5. سیّد محمّد مجاهد رحمه الله تعالی

 6. حاج ملّا احمد نراقی رحمه الله تعالی

 

مشایخ اجازه روایتی

1. حاج ملّا احمد نراقی رحمه الله تعالی

 2. سيّد صدر الدين عاملی رحمه الله تعالی

 3. شيخ محمّد سعيد دینوری معروف به صد تومانی رحمه الله تعالی

 

تالیفات

1. رساله ای در ارث

 2. رساله ای در تقيّه

 3. رساله ای در تیمّم

 4. رساله ای در خمس

 5. رساله ای در زکات

 6. رساله ای در صلاة

 7. رساله ای در تقلید

 8. رساله ای در رضاع

 9. رساله ای در خلل

 10. حاشیه بر استصحاب قوانین

 11. مناسک حجّ (اکثر مناسکی که علما رحمهم الله تعالی بر آن حاشيه زده اند و در دسترس مردم است همین مناسک می باشد)

 12. حاشیه بر ترجمه نجاة العباد

 13. حاشیه بر حاشیه بغية الطالب شيخ جعفر کبیر ( فرزند ارشدش شیخ موسی بر آن حاشیه زده و شیخ بر آن حاشیه، حاشیه زده اند)

 14. کتاب الطهارة

 15. کتاب الرجال

 16. رساله ای در قطع

 17. رساله ای در ظن

 18. رساله ای در اصالة البرائة

 19. رساله ای در استصحاب

 20. رساله ای در تعادل و تراجیح

 « پنج رساله اخیر به عنوان فرائد الأصول چاپ شده و معرف به رسائل می باشد. مدار تدریس علم اصول در سطوح عالیه حوزه های علمیه شیعه بر این کتاب است»

 21. رساله ای در قاعده لا ضرر و لا ضرار

 22. رساله ای در قضاء عن المیّت

 23. رساله ای در تحقيق مساله مشتق

 24. رساله ای در مواسعه و مضایقه

 25. اثبات التسامح في ادلّة السنن

 26. رساله ای در قاعده من ملک شیئاً

 27. کتاب مکاسب (این کتاب نیز مدار تدریس علم فقه در سطوح عالیه حوزه های علمیه شیعه می باشد)

 28. اصول الفقه

 29. رساله ای در ردّ قائلین قطعية صدور الأخبار

 30. رساله ای در قرعه 

 31. رساله ای در ردّ بعض عامه در موضوع حرمت متعه کتابی

مرحوم شیخ اعظم انصاری قدّس سرّه با ضعف بینائی، علاوه بر تالیف این کتب، قرآن کریم، و حواشی محقّق قمی رحمه الله تعالی بر قوانین، و وافيه فاضل تونی رحمه الله تعالی را استنساخ کرده اند.

 

شاگردان

بیش از سیصد شاگرد توسط شیخ اعظم انصاری رحمه الله تعالی تربیت شد، بسیاری از ایشان به مقام عالی فقه دست یافته و مجتهد شدند، بعضی از شاگردان ایشان:

 1. میرزا ابو القاسم کلانتری رحمه الله تعالی

 2. شيخ محمّد جعفر انصاری دزفولی رحمه الله تعالی

 3. شیخ جعفر شوشتری رحمه الله تعالی

 4. شیخ جعفر کاشف الغطاء (شیخ جعفر صغیر ) رحمه الله تعالی

 5. حاج میرزا حبیب الله رشتی رحمه الله تعالی

 6. حاج میرزا محمّد حسن آشتیانی رحمه الله تعالی

 7. حاج میرزا محمّد حسن شیرازی معروف به مجدّد شیرازی و میرزای مجدّد رحمه الله تعالی

 8.  حاج میرزا حسین نوری رحمه الله تعالی

 9. مولی حسینقلی همدانی رحمه الله تعالی

 10. سیّد محمّد علی جزائری فرزند حاج سیّد نعمت الله رحمهما الله تعالی

 11. آخوند مولی محمّد کاظم خراسانی رحمه الله تعالی

 12. مولی محمّد ایروانی معروف به فاضل ایروانی رحمه الله تعالی

 13. حاج میرزا موسی تبریزی رحمه الله تعالی